Η λέξη "συκοφάντης", που σήμερα χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον κακόβουλο κατηγορητή, κρύβει μια ιστορία που ξεκινά από τις αγορές της αρχαίας Αθήνας και φτάνει μέχρι τις σελίδες ενός σύγχρονου κυπριακού μυθιστορήματος.
Από τις αρχαίες ρυθμίσεις του Σόλωνα για τα σύκα μέχρι τις κωμικές σκηνές του Αριστοφάνη και τις αναλύσεις του Πλούταρχου, η εξέλιξη της έννοιας αποδεικνύει πόσο εύθραυστη μπορεί να γίνει η φήμη ενός ανθρώπου όταν μια λέξη αποκτά πολιτική ισχύ.
Σύμφωνα με την παράδοση, ο Σόλων είχε απαγορεύσει την εξαγωγή ορισμένων γεωργικών προϊόντων, μεταξύ των οποίων και τα σύκα.
Όσοι "εξαπατούσαν" το νόμο, δηλαδή έβγαιναν παράνομα σύκα από την Αττική, χαρακτηρίζονταν ως "συκοφάντες"- δηλαδή άτομα που "φάνεραν" τα παράνομα φρούτα και τα φέρνουν στο φως.
Η ετυμολογία της λέξης συνδυάζει το "σῦκον" (σύκο) με το "φαίνω" (εμφανίζω), αλλά η σημασία του όρου μετατοπίστηκε γρήγορα από το απλό "αποκαλύπτης σύκων" σε "απατεώνας που ρίχνει μολυσματικές κατηγορίες".
Η κωμωδία του Αριστοφάνη, "Οι Αχάρνες", παρουσιάζει έναν χαρακτήρα που, με την απειλή καταγγελίας, προσπαθεί να εκφοβίσει έναν Βοιωτό, δείχνοντας πως η κατηγορία είχε ήδη τη δύναμη να διαταράσσει την κοινωνική ισορροπία.
Στο έργο του Πλούτωνα, η εικόνα του συκοφάντη εμφανίζεται ξανά ως "υπηρέτης" της πόλης, ενώ στα "Απομνημονεύματα" του Ξενοφώντα ο Σωκράτης αναδεικνύει το δίλημμα του αθώου ανθρώπου που, παρά την αθωότητά του, καταβάλλει τεράστια κόστος για να υπερασπιστεί την τιμή του.
Η αλληγορία αυτή δείχνει πώς η ίδια η διαδικασία της καταγγελίας μπορεί να γίνει το εργαλείο πίεσης του κατηγορητή.
Στη σύγχρονη Κύπρο, ο Νίκος Αναστασιάδης επανέρχεται στο θέμα με το βιβλίο του, όπου η λέξη "συκοφάντης" αποκτά νέα διάσταση στην τοπική κοινωνική σκηνή. Η ιστορική ριζοσπαστική δύναμη του όρου, που ξεκίνησε από την απαγόρευση ενός φρούτου, αποδεικνύει πως η γλώσσα μπορεί να μετατραπεί σε όπλο
1. Ποια είναι η δική σας άποψη για αυτή την εξέλιξη;
2. Τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει στη συνέχεια;
0 Σχόλια