"You idiot!" Τόσα αγγλικά έμαθες, στα ελληνικά θα με βρίσεις;

Η λέξη "idiot", που σήμερα ακούγεται σε κάθε γωνιά του δρόμου ως προσβολή, κρύβει μια πολύ πιο μακρινή ιστορία.

Από το αρχαίο ελληνικό ἴδιος, "δικός, προσωπικός", και το ἰδιώτης, "ο άτομο που δεν κατέχει δημόσια θέση ή εξειδικευμένη τέχνη", μέχρι το λατινικό idiota, το γαλλικό idiot και τέλος το αγγλικό idiot, η σημασία του όρου έχει περάσει από "ιδιώτης" σε "αμαθής" και, τελικά, σε "άτομο με μειωμένη νοημοσύνη".

Η μεταμόρφωση αυτή δείχνει πώς οι γλώσσες μεταφέρουν τις κοινωνικές αντιλήψεις για την εξειδίκευση και την "αξία" του ατόμου.

Στα αρχαία κείμενα η λέξη ἰδιώτης δεν ήταν προσβολή, αλλά περιγραφή του πολίτη που δεν ανήκει σε καμία δημόσια αρχή. Στη Σαμία του Μενάνδρου και στα γραπτά του Παύλου (Β' προς Κορινθίους) ο ἰδιώτης ήταν ο άνθρωπος που, παρόλο που δεν ήταν ειδικός, μπορούσε να εκφράσει γνώμη.

Η ίδια έννοια εμφανίζεται και στους Θουκυδίδη, όπου ο "ἀχρεῖος", ο άχρηστος για την πόλη, διαχωρίζεται από τον ἰδιώτη, που είχε το δικαίωμα να συμμετέχει στην κοινή ζωή χωρίς να κατέχει αξίωμα.

Η μετάβαση στη λατινική γλώσσα έφερε το idiota, που διατήρησε την έννοια του αμαθούς ή του ανεπαρκώς εκπαιδευμένου. Από εκεί, μέσω του γαλλικού, η λέξη εισήχθη στα μεσαιωνικά αγγλικά, αρχικά ως επίσημη περιγραφή ατόμων με σοβαρή νοητική αναπηρία.

Σήμερα, όταν ένας σχολιαστής μιλάει για