1854: Το τρένο των νεκρών... Πρώτη θέση μέχρι τον τάφο

Το 13 νοεμβρίου 1854 έφυγε από το Waterloo το πρώτο "τρεξίδι" που δεν είχε επιβάτες, αλλά φέρετρα, ένα τρένο που έσυρε τους νεκρούς κατευθείαν στο νεκροταφείο Brookwood, γνωστό και ως η "Νεκρόπολη" του Λονδίνου.

Η κίνηση αυτή, που διαρκούσε περίπου μία ώρα, ήταν η απόπειρα μιας μεγαλούπολης να βγάλει τα νεκρά της από το ατμοσφαιρικό άσφυκτο των κηποφόρων νεκροταφείων και να τα τοποθετήσει σε έναν ειδικό χώρο στα προάστια, με τη βοήθεια ενός σιδηροδρομικού δικτύου.

Η ιδέα δεν ήταν απλώς πρακτική, αλλά και κοινωνικά διακριτική. Στο ειδικό εισιτήριο τρίτης θέσης, που έγραφε "coffin", εμφανιζόταν η αφετηρία (Waterloo) και ο προορισμός (Brookwood) ακριβώς όπως σε κάθε άλλο σιδηροδρομικό εισιτήριο.

Η θέση στο τρένο κρατούνταν από κάποιον ζωντανό, συνήθως ένας συγγενής ή ένας επαγγελματίας, ενώ το φέρετρο είχε τη δική του "θέση", αποδεικνύοντας πως η βικτωριανή τάξη διακρίνονταν ακόμη και στην τελευταία διαδρομή.

Το δίκτυο είχε δύο ξεχωριστούς σταθμούς στο ίδιο το νεκροταφείο: ένας για τους Άγγλους και ένας για τους μη‑Αγγλόφωνους, ενώ τα φέρετρα και οι συνοδοί ταξίδευαν σε διαφορετικά βαγόνια.

Η εξυπηρέτηση αυτή διήρκεσε μέχρι το 1902, όταν η ανακατασκευή του Waterloo μετέφερε τη Νεκρόπολη σε νέο σταθμό. Η υπηρεσία τελείωσε μόνιμα μετά το βαρύ βομβαρδισμό του 1941, που κατέστρεψε το κτίριο.

Σήμερα, το παλιό κτίριο στέκεται αθόρυβα δίπλα στη σύγχρονη κίνηση, σαν αθόρυβο μνημείο μιας εποχής που έβγαινε τα φέρετρα με την ίδια προσοχή όπως τα τρένα των ζωντανών.

Η ιστορία αυτή θυμίζει μας πως οι μεταφορές δεν είναι μόνο για το παρόν- μπορεί να εξυπηρετούν και το απόλυτο τέλος.

Στην Κύπρο, όπου οι σιδηροδρομικές γραμμές άρχισαν να λειτουργούν το 1905, τα παλιά εισιτήρια και ωράρια αποδεικνύουν ότι και εδώ οι σιδηρόδρομοι ήταν το "άγαλμα" της προόδου, μεταφέροντας ανθρώπους, αγαθά και, σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμη και τους τελευταίους ταξιδιώτες.