"Αυτό εγγυάται η φιλοσοφία- να είμαστε χαρούμενοι ακόμη και στη θέα του θανάτου, να είμαστε δυνατοί και γενναίοι όποια και αν είναι η σωματική μας κατάσταση, να μην παραιτούμαστε όταν παραιτείται το σώμα" Σενέκας, Ηθικές επιστολές 30.3
Το θέμα του θανάτου και της συντομίας της ζωής επανέρχεται συχνά στη σκέψη του Σενέκα. Ακόμη και στις Ηθικές επιστολές στον Λουκίλιο, ο συντάκτης θεωρεί μέρος της μόρφωσης του νέου τη διδασκαλία της γαλήνιας αντιμετώπισης του θανάτου.
"Δεν φοβόμαστε τον θάνατο αλλά την ιδέα του", διδάσκει. Ο θάνατος μπορεί να συμβεί στον καθένα ανά πάσα στιγμή. Ωστόσο, όταν ο άνθρωπος φτάσει στο κατώφλι του θανάτου λόγω γήρατος, εκεί δεν υπάρχει καμία ελπίδα να ανατραπεί το αποτέλεσμα.
Η ηλικία των γηρατειών -με το σώμα να διαλύεται και τον θάνατο να ελλοχεύει- αποβαίνει η μεγαλύτερη δοκιμασία. Τα γηρατειά απολήγουν με βεβαιότητα στον θάνατο:
"Είναι σπουδαίο, Λουκίλιε, και απαιτεί μακροχρόνια εκμάθηση, να αποχωρεί κανείς με ήρεμη ψυχή, όταν φτάνει εκείνη η αναπόφευκτη ώρα.
Άλλοι τύποι θανάτου συνοδεύονται από ελπίδα: μια ασθένεια τελειώνει, μια πυρκαγιά σβήνει, μια κατάρρευση που φαινόταν έτοιμη να συντρίψει τα θύματά της τα αφήνει αβλαβή. [...] Όποιος οδηγείται στον θάνατο από γηρατειά δεν έχει τίποτα να ελπίζει.
Δεν υπάρχει παρέμβαση για αυτόν" Σενέκας, Ηθικές επιστολές 30.4
Αφορμή για την επιστολή στάθηκε η συνάντηση του Σενέκα με τον Αυφίδιο Βάσσο (φημισμένο Ρωμαίο ιστορικό και ρήτορα), που έχει φτάσει σε μεγάλη ηλικία. Το σώμα του έχει καταρρεύσει, τα γηρατειά δεν του έδειξαν κανένα έλεος.
Αλλά αυτά δεν αφορούν παρά το σώμα, "το πνεύμα του παραμένει ζωηρό".
Ο Βάσσος αποτελεί για τον Σενέκα ζωντανό παράδειγμα ανθρώπου που έχει ήδη "νικήσει" τον θάνατο και αδημονεί να μοιραστεί την εμπειρία της συνάντησης με τον Λουκίλιο, για να μάθει από νέος να περιφρονεί τον θάνατο -δηλαδή την ιδέα του.
0 Σχόλια